Το κακάο El Ceibo

Σύμφωνα με ένα μύθο των Μάγιας, το ceibo είναι ένα αθάνατο δέντρο των τροπικών δασών. Στην περιοχή του Άλτο Μπένι, στη Βολιβία, μια ομάδα παραγωγών κακάο ονόμασαν «ΕΙ Ceibo» το συνεταιρισμό που ίδρυσαν. Το βιολογικά καλλιεργη­μένο, με παραδοσιακές μεθόδους και εξαιρετικής ποιότητας κακάο, το οποίο χρησιμοποιείται και για την παραγωγή της σοκολάτας Ciokaribi, είναι προϊόν αυτού του συνεταιρισμού.

Το κακάο παράγεται κυρίως στην αμερικανική ήπειρο και στην Αφρική. Το κακαόδεντρο μπορεί να φτάσει ως και τα 10 μέτρα. Οι καρποί του έχουν επί­μηκες σχήμα και ζυγίζουν μέχρι και 1 κιλό. Μόλις ανοί­ξουμε το περίβλημα συναντάμε ένα λευκό υμένα που περικλείει περίπου 30 σπόρους χρώματος βιολετί. Μετά τη συγκομιδή οι αποξηραμένοι σπόροι καβουρντίζονται και τρίβονται. Από την επεξεργασία αυτή προκύπτει η πάστα του κακάο. Στη συνέχεια αφαι­ρείται από την πάστα το βούτυρο (manteca) του κακάο και από ό,τι μένει παράγεται η σκόνη του κακάο. Η σοκολάτα παρασκευάζεται από την ανάμειξη πάστας κακάο, ζάχαρης και manteca. Στην καλλιέργεια των κακαόδεντρων τα μέλη του συνεταιρισμού ΕΙ Ceibo δεν χρησιμοποιούν χημικά, ούτε για τον εμπλουτι­σμό του εδάφους αλλά ούτε και παρασιτοκτόνα.

Ο συνεταιρισμός ΕΙ Ceibo

Τη δεκαετία του 1970, στο Άλτο Μπένι, μια περιοχή της Αμαζονίας που ανήκει στη Βολιβία, ορισμένοι καλλιεργητές κακαόδεντρων αποφάσισαν να δημι­ουργήσουν ένα συνεταιρισμό για να απαλλαγούν από την εκμετάλλευση των μεσαζόντων. Στόχος τους, να αναλάβουν μόνοι τους την επεξεργασία και τη διακί­νηση του κακάο που παρήγαν. Σε μικρό διάστημα έφτιαξαν μια αποθήκη και ένα αποξηραντήριο, ενώ λίγα χρόνια αργότερα ένα απλό εργοστάσιο παραγωγής κακάο. Ήταν η πρώτη φορά που κάποιοι παραγωγοί κακάο αποτολμούσαν ένα τέτοιο εγχείρημα. Η μεγάλη εμπειρία που διέθεταν τους βοήθησε να αναπτυχθούν πολύ γρήγορα. Το 1985 ο συνεταιρισμός αποφάσισε να πουλάει το κακάο που παρήγε μέσα από το δίκτυο του κινήματος του «δίκαιου εμπορίου», το οποίο έκανε τότε τα πρώτα του ουσιαστικά βήματα ανάπτυξης.

Σήμερα η Ceibo παράγει, σε εγκαταστάσεις που διαθέτει στη Λα Πας, κακάο σε σκόνη, manteca και σοκολάτα. Συσκευάζει η ίδια και διαθέτει μηχανισμό διακίνησης των προϊόντων της. Έτσι όλα τα βήματα, από την καλλιέργεια ως τη διανομή, πραγματοποιούνται από τα μέλη του συνεταιρισμού. Ας σημει­ωθεί πως οι σοκολάτες που παράγει η Ceibo δεν μοι­άζουν με τις συνηθισμένες ευρωπαϊκές σοκολάτες, γιατί η πολυεθνική Νεστλέ έχει αγοράσει την πατέντα επεξεργασίας για αυτό τον τύπο σοκολάτας. Έτσι οποιοσδήποτε θέλει να παρασκευάσει «ευρωπαϊκού τύπου» σοκολάτα θα πρέπει να πληρώνει δικαιώματα στη Νεστλέ. Και αυτό ισχύει για τις περισ­σότερες χώρες της Νότιας Αμερικής.

Στη Ceibo συσπειρώνονται σήμερα περίπου 800 οικογένειες καλλιεργητών κακάο ενταγμένες σε 37 μικρούς υπο-συνεταιρισμούς. Όλοι οι παραγωγοί κατέχουν 12 εκτάρια γης, από τα οποία 8 χρησιμοποιούνται για καλλιέργεια. Κάθε υπο-συνεταιρισμός καλλιεργεί κακάο μόνο στο ¼ αυτής της έκτασης. Η υπόλοιπη γη χρησιμοποιείται για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών των μελών του (φασόλια, καλαμπόκι, ρύζι) και την παραγωγή λεμονιών. Η μονοκαλλιέργεια έχει απαγορευτεί επειδή διαταράσσει την οικολογική ισορροπία, καταστρέφει τη βιοποικιλότητα και εξασθενεί σταδιακά την απόδοση των χωραφιών.

Ο συνεταιρισμός πληρώνει στα μέλη του τρεις φορές περισσότερα απ’ όσο προ­σφέρουν οι μεσάζοντες έμποροι. Τα χρήματα αποδί­δονται μετά την πώληση του κακάο, και αυτό αποτε­λεί ένα μειονέκτημα έναντι των μεσαζόντων, οι οποίοι πληρώνουν προκαταβολικά. Οι οργανώσεις του δί­καιου εμπορίου πληρώνουν στο συνεταιρισμό υψη­λότερη τιμή από αυτή που διαμορφώνεται στην παγκό­σμια αγορά. Κατά τη δεκαετία του ’90 προσφερόταν στη Ceibo μια μέση τιμή 1.850 δολαρίων ανά τόνο, όταν η διαμορφωμένη εμπορική τιμή κυμαινόταν στα 1.000 δολάρια. Αυτό το επιπλέον ποσό ο συνεταιρισμός το διοχετεύει σε προγράμματα από τα οποία επωφε­λείται το σύνολο των μελών του και οι κοινότητές τους. Έτσι:

• Δίνονται επιδόματα στους μαθητές για τη φοίτησή τους στο σχολείο.
• Παρέχεται ασφάλιση για ασθένειες και ατυχήματα.
• Χρηματοδοτούνται καταναλωτικοί συνεταιρισμοί, μέσω των οποίων διακινούνται κάθε είδους «δίκαια» προϊόντα.
• Αγοράζονται φορτηγά για τις μεταφορές και γίνο­νται επενδύσεις στο εργοστάσιο.
• Καλλιεργείται ένα φυτώριο με δέντρα κακάο όπου δοκιμάζονται νέες μέθοδοι καλλιέργειας.
• Προωθούνται αγροτικά προγράμματα για να δια­φοροποιήσουν τις καλλιέργειες, με στόχο να περιο­ρίσουν την εξάρτηση από ένα και μοναδικό προϊόν εξαγωγής.